Zgodnie z przepisami, pracownik otrzymujący wynagrodzenie nieujawnione w zeznaniu PIT podlega karze grzywny.

Przeprowadzone w 2023 roku badanie Polskiego Instytutu Ekonomicznego pt.: „Skala płacenia pod stołem w Polsce i jej zmiany w czasie” wykazało, że około 20 proc. respondentów zgodziłoby się na otrzymywanie części pensji nieoficjalnie, gdyby miało to oznaczać podwyżkę o 100 złotych na rękę. Aż 27 proc. zgodziłoby się na to za podwyżkę o 500 złotych.

72 proc. respondentów odpowiadało, że nie zgodziłoby się na wynagrodzenie „pod stołem” ze względu na zmniejszenie wysokości emerytury czy innych świadczeń.

W kwestii płacenia pracownikom nieoficjalnie przepisy w Polsce mówią jasno: „zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 151 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – wolne od podatku dochodowego (PIT) są przychody pracownika z tytułu nielegalnego zatrudnienia (tj. zatrudnienia bez potwierdzenia na piśmie w wymaganym terminie rodzaju zawartej umowy i jej warunków) oraz przychody pracownika w części, w jakiej pracodawca nie ujawnił ich właściwym organom państwowym. Ww. przychody pracownika (tj. nieewidencjonowane wynagrodzenie, przekazane pracownikowi „pod stołem”) – zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 21 ustawy o PIT – stanowią natomiast przychód pracodawcy, z jego działalności gospodarczej, od którego zobowiązany jest on uiścić podatek”.

Oznacza to, że pracownik otrzymujący część wynagrodzenia w tajemnicy przed Urzędem Skarbowym nie ponosi z tego tytułu obciążeń, a odpowiedzialność w zakresie podatku dochodowego w całości spoczywa na pracodawcy.

To samo dotyczy zaniżonych w ten sposób składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe – nie obciążają one pracownika, a są opłacane w całości ze środków płatnika tych składek.

Ale to nie oznacza, że pracownicy przyjmujący część pensji pod stołem są całkowicie bezkarni…

Pracowników, którzy nie ujawniają pełnej wysokości swojego wynagrodzenia obejmują zapisy kodeksu karnego skarbowego, art. 51 par. 1.

Mówią one: „Podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie – podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie„.

Pracownik ma obowiązek w rocznym zeznaniu podatkowym wykazać wszystkie osiągnięte dochody, niezależnie od tego, czy pracodawca się z nich rozliczył – zgodnie z art. 9 ust. 1 oraz art. 45 ust 1. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Fot.: Markus Spiske (unsplash)